ترجمه
باب هشتم : ايجاز و اطناب و مساوات
مصنّف گويد :
سكّاكى ميگويد :
امّا ايجاز و اطناب بخاطر اينكه از امور نسبى هستند در اطراف آنها نمىتوان صحبت كرد مگر آنكه تحقيق و تعيين را ترك نمود و بناء را بر امر عرفى گذارد يعنى آنها را به نحوى تعريف كرد كه مردم متوسّط الحال آن را درك كنند .
و منظور از « مردم متوسط الحال » كسانى هستند كه در وقت اداء معانى بطورى كه بين ايشان رائج است صحبت و تكلّم نمايند .
البتّه در باب بلاغت اين طرز سخن و تكلّم نه پسنديده بوده و نه مذموم مىباشد .
ايجاز : عبارتست از بيان مقصود به كمتر از عبارت متعارف مردم .
اطناب : آنست كه مقصود را به بيشتر از عبارت متعارف مردم بيان كنند
پس از آن مىگويد :
اختصار چون امرى است نسبى از اينرو جهت تشخيص آن يا به آنچه قبلا گفته شد بايد مراجعه نمود و يا در ضابطهاش بگوئيم :
اختصار آنست كه مقام تكلّم شايسته باشد بيش از آنچه عبارت ذكر شده آورده شود .