كلمه [ سالما ] نبود ترك واو حسنى نداشت .
شرح فارسى :
توضيح
قوله : لاسفار الصبح : يعنى دميدن صبح .
قوله : الوجه ان يكون الاسم الخ : حاصل مراد اينست كه كلمه [ على سواد ] و [ على كتفه سيف ] در اعرابش دو احتمال است :
1 - آنكه اسم يعنى [ سواد ] و [ سيف ] را فاعل ظرف بدانيم چه آنكه ظرف در صورتى كه معتمد بر صاحب حال باشد مىتواند در فاعل عمل كند بنابراين ظرف يعنى [ علىّ ] و [ على كتفه ] يا مقدّر است به اسم فعل يعنى متعلقش را اسم فاعل تقدير مىكنيم و يا متعلّق آن فعل مىباشد .
2 - آنكه اسم مزبور مبتداء بوده و مجرورى كه قبل از آن واقع شده خبرش مىباشد .
شيخ احتمال اول را اختيار كرده و گفته است :
از نظر ما اسم در امثال اين گونه تراكيب فاعل ظرف بوده نه آنكه مبتداء باشد و بدين ترتيب حال مفرده است و براى اينكه آن را از صورت مفرده بودن خارج كنيم مىبايد مقدرى در كلام فرض كنيم .
قوله : لاعتماده على ذى الحال : ضمير در [ لاعتماده ] به ظرف راجع است .
قوله : لا مبتداء : معطوف است بر [ فاعلا ] .
قوله : و ينبغى ان يقدر الخ : نائب فاعل براى [ يقدّر ] جمله [ ان الظرف فى تقدير اسم الفاعل ] مىباشد كه ظرف متعلق باسم فاعل باشد و بدين ترتيب تقدير چنين مىشود : خرجت مع البازى مستقرّا
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 611
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٦١١