[ رسول اللّه اليكم ] همينطور بوده و تقدير [ و انتم قد تعلمون ] مىباشد .
ب : بعضى ديگر گفتهاند :
مثال اول يعنى : قمت و اصكّ وجهه شاذ و خلاف قاعده بوده و دومى يعنى [ نجوت و ارهنهم ] از باب ضرورت مىباشد .
ج : عبد القاهر مىگويد :
[ واو ] در ايندو كلام براى عطف بوده نه براى حال زيرا معنا در مثال اوّل قمت صاكّا وجهه نبوده و در مثال دوّم و نجوت راهنا مالكا نمىباشد بلكه مضارع به معناى ماضى است و اصل در مثال [ صكك ] و در شعر و نجوت و رهنت بوده كه از لفظ ماضى به لفظ مضارع عدول شده تا بدين وسيله حال ماضى را بتوان حكايت كرد و معناى حكايت حال ماضى اينست كه آنچه در زمان گذشته واقع شده فرض مىكنيم در زمان حال اتفاق افتاده است فلذا از ماضى به لفظ مضارع تعبير مىآورند .
شرح فارسى :
توضيح
قوله : فيدل على التجدد : مقصود از [ تجدّد ] وجود شئ بعد از عدم مىباشد .
قوله : و فيه نظر : ضمير در [ فيه ] به امّا المقارنة فلكونه مضارعا راجع است .
قوله : و حقيقته اجزاء متعاقبة : ضمير در [ حقيقته ] به زمان تكلّم راجع است .
قوله : بانه على وزن اسم الفاعل : ضمير در [ بانّه ] بمضارع راجع است و مراد از هم وزن بودن مضارع با اسم فاعل ، وزن عروضى است يعنى
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 584
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٥٨٤