فاعل بوده و معنا در تقدير آن مىباشد و همانطورى كه اسم فاعل با واو در جمله حاليه ممتنع است بيايد فعل مضارع نيز واجد همين حكم مىباشد
سؤال
اگر در مقام انتقاد و سئوال گفته شود :
پس چطور در برخى از امثال و اشعار جمله حاليهاى كه در ابتدائش مضارع مثبت قرار گرفته رابطش [ واو ] آمده از جمله قول برخى از عرب كه گفته :
قمت و اصك وجهه .
شاهد در دو جمله [ و اصكّ وجهه ] بوده كه حال واقع شده و در ابتدائش مضارع مثبت يعنى [ اصكّ ] آمده و معذلك رابط آن [ واو ] مىباشد .
و يا قول شاعر كه گفته :
فلما خشيت اظافيرهم الخ .
شاهد در [ و ارهنهم مالكا ] بوده كه جمله حاليهاى است كه در ابتدائش فعل مضارع مثبت قرار دارد و معذلك رابط آن [ واو ] آمده .
جواب
شارح در جواب مىگويد :
از اين سئوال سه جواب داده شده :
الف : برخى گفتهاند :
در جمله حاليه مزبور اگرچه [ واو ] ذكر شده ولى در آن مبتداء حذف شده و بدين ترتيب جمله اسميه است و در جمله اسميه اشكالى ندارد كه رابط [ واو ] بيايد و تقدير كلام در مثال [ و انا اصك ] و در شعر [ انا ارهنهم ] مىباشد چنانچه در فرموده حقتعالى [ لم تؤذوننى و قد تعلمون انّى - ]
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 583
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٥٨٣