مىگفت [ لا و ايّدك اللّه ] ناچار بود از معطوف عليه براى [ و ايّدك اللّه ] و حال آنكه معطوف عليهى يافت نمىشد در حالى كه وجود عطف بدون معطوف عليه امر باطلى است پس كلام زوزنى باطل و فاسد است و ميبايد معطوف عليه مضمون كلمه [ لا ] باشد اعم از آنكه بحكايت و كلمه [ قلت ] قبل از [ لا ] تصريح شده يا تصريح نشده باشد .
و خلاصه آنكه طبق گفته برخى جمله [ و انّه لو لم يحك الخ ] اعتراض دومى است بر زوزنى و حاصلش اينست كه :
اينكه زوزنى گفت [ ايّدك اللّه ] معطوفست بر [ قلت ] تنها در خصوص اين كلام كه به لفظ [ قلت ] تصريح شده درست مىآيد ولى اگر گفته شود لا و ايدك الله بدون اينكه كلمه [ قلت ] آورده شود ميبايد بدنبال معطوف عليه براى [ ايّدك اللّه ] جستجو شود در حالى كه طبق گفته زوزنى براى آن معطوف عليهى يافت نمىشود و جاى ترديد نيست وجود عطف بدون معطوف عليه امر باطل و فاسدى است .
متن :
و اما للتوسط ، فاذا اتفقتا خبرا او انشاءا لفظا و معنا او معنا فقط بجامع كقوله تعالى :
يخادعون اللّه و هو خادعهم .
و قوله : ان الابرار لفى نعيم ، و ان الفجار لفى جحيم .
و قوله : كلوا و اشربوا و لا تسرفوا .
و كقوله تعالى : و اذ اخذنا ميثاق بنى اسرائيل لا تبعدون الّا اللّه و بالوالدين احسنا و ذى القربى و اليتامى و المساكين و قولوا للنّاس حسنا اى لا تعبدوا و تحسنون بمعنى احسنوا او و احسنوا .
شرح عربى
( و اما للتوسط ) عطف على قوله اما الوصل لدفع الايهام
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 517
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٥١٧