جواب
مقصود از [ متّقين ] متّقين بالفعل نبوده تا اشكال مذكور لازم آيد بلكه مقصود از آن متّقين بالقوّه مىباشد لذا معناى آيه چنين است :
هدى للضّالّين الصّائرين للتّقوى لقربهم من القبول و هم الّذين يستمعون الكتاب و يقبلونه .
يعنى اينكتاب هادى ضالّين و گمراهانى است كه متمايل به تقوى مىباشند زيرا حالت پذيرش و قبول در آنها مىباشد و ايشان كسانى هستند كه قرآن را شنيده و آن را مىپذيرند .
قوله : فان معناه : ضمير در [ معناه ] به هدى للمتقين راجع است .
قوله : انه بالغ فى الهداية : ضمير در [ انّه ] به قرآن عود مىكند .
قوله : اى غايتها : شارح كلمه [ كنه ] در عبارت مصنف را بر حقيقت حمل نكرده بلكه به معناى [ غايت ] تفسير نمود و جهتش اينست كه [ كنه ] به معناى حقيقت با عبارت بعدى مصنف يعنى [ حتّى كانّه هداية محضة ] منافات دارد .
شرح
مصنف پس از آنكه حكم نمود به اينكه حقيقت درجهاى كه قرآن در آن مىباشد قابل درك نيست ديگر صحيح نبوده كه عبارت [ حتّى كانّه هداية محضة ] را بر آن مترتب نمايد زيرا اين معنا صرفا بر ادراك حقيقت مترتب مىشود نه بر عدم ادراكش ، پس [ كنه ] نبايد به معناى حقيقت باشد بلكه لازم است به معناى [ غايت ] گرفته شود .
قوله : حتّى كانّه هداية محضة : ضمير در [ كانّه ] به قرآن راجعست
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 477
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٤٧٧