قوله : اى فوزان لا ريب فيه مع ذلك الكتاب : كلمه [ وزان ] بر وزن [ فعال ] بكسر فاء مصدر است براى [ وزان الشئ ] يعنى مساويست با آن در وزن .
و گاهى به معناى نظير و زمانى بجاى كلمه [ مرتبة الشّىء ] استعمال مىشود البته اين معناى اخير در صورتى است كه مرتبه شيىء با مرتبه شيئ ديگرى در امرى از امور مساوى باشد و ظاهرا در مورد بحث به همين معنا مىباشد .
چه آنكه مرتبه [ لا ريب فيه ] نسبت به [ ذلك الكتاب ] با مرتبه [ نفسه ] نسبت به زيد در مثال [ جائنى زيد نفسه ] مساوى است زيرا هردو رافع توهم مجاز مىباشند .
قوله : فظهر انّ لفظ [ وزان ] الخ : يعنى از تقريرى كه نموده و بيان كرديم كه [ وزان ] به معناى مرتبه مىباشد در نتيجه مرتبه [ لا ريب فيه ] نسبت به [ ذلك الكتاب ] با مرتبه [ نفسه ] نسبت به زيد در مثال [ جائنى زيد نفسه ] مساوى است ظاهر شد كه كلمه [ وزان ] در عبارت مصنف [ وزان نفسه ] زائد نيست چنانچه برخى توهم زيادى آن را نمودهاند .
شرح
برخى از ادباء پنداشتهاند كه كلمه [ وزان ] در عبارت متن يعنى [ وزان نفسه ] زائد است و وزان اوّل مصدر بوده به معناى اسم فاعل مىباشد و معناى عبارت چنين است :
فموازن لا ريب فيه مع ذلك الكتاب نفسه مع [ زيد ] فى جائنى زيد نفسه .
يعنى پس موازن و مشاهد [ لا ريب فيه ] است كلمه [ نفسه ] در مثال
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 475
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٤٧٥