[ الم ] محلى از اعراب نمىباشد زيرا مقصود از آنها مجرّد تعداد و شمردن حروف مىباشد ، پس نه مسند بوده و نه مسنداليه .
قوله : او جملة مستقلة : يعنى بااينكه [ الم ] را جمله مستقبل بدانيم كه در آن يكى از دو جزئش [ يا مبتداء و يا خبر ] حذف شدهاند مثلا تقدير آن چنين مىباشد : الم هذا يا هذا الم .
و مىتوان آن را جمله فعليّه تقدير كرد و ملتزم شد كه [ اقسم بالم ] مىباشد .
و بهرتقدير [ الم ] يا اسم است براى [ سوره ] و يا علم شده است براى [ قرآن ] و يا احيانا نامى است از اسماء مقدسه بارىتعالى .
قوله : و ذلك الكتاب جملة ثانية : يعنى اين جمله نيز محلّى از اعراب ندارد همچون جمله [ الم ] .
قوله : و لا ريب فيه ثالثة : يعنى اين جمله نيز همچون دو جمله اوّل و دوّم محلّى از اعراب ندارد .
مؤلف گويد :
عبارت : اذا جعلت الم طائفة الم اشاره به اينستكه :
اگر [ الم ] را طائفهاى از حروف دانسته كه مقصود از آن تعداد و شمردن حروف بوده و يا جمله مستقلى باشد كه طبق تقرير گذشته اسميّه يا فعليّه فرض نموده و ذلك الكتاب را مبتداء و [ لا ريب فيه ] را خبرش بدانيم يا [ الم ] را مبتداء تقدير كرده و [ ذلك الكتاب ] را خبرش قرار دهيم يا انكه [ الم ] مبتداء بوده و [ لا ريب فيه ] خبرش باشد در هيچ يك از اين صور [ لا ريب فيه ] جملهاى نيست كه محلّى از اعراب نداشته و بعنوان مؤكد جمله قبل آورده شده باشد بلكه اين معنا تنها در فرضى است كه
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 472
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٤٧٢