( يعنى شما فردا نزد من خواهى آمد ) ، اين جمله را بجاى [ ايتنى ] گفته تا او را به وجهى لطيف و بيانى ظريف بر اتيان وادار نمايد زيرا اگر وى فردا نيايد شما كاذب قلمداد مىشود چه آنكه كلامتان در صورت جمله خبريه است و مخاطب هرگز به اين امر راضى نيست لاجرم براى پيش نيامدن چنين حادثهاى سعى مىكند اتيان را انجام داده تا منجر بتلقى كذب شما نگردد .
شرح فارسى :
توضيح
قوله : ثم الخبر قد يقع موقع الانشاء : بدون ترديد اين استعمال مجازى است و علاقه مجوزه آن علاقه ضدّيت مىباشد .
قوله : وفقك الله للتقوى : اين جمله را بجاى اللّهم وفقك استعمال كردهاند .
قوله : يكثر تصوره اياه : ضمير مجرورى در [ تصوّره ] بطالب راجع بوده و ضمير [ ايّاه ] به شيئ برمىگردد .
قوله : فربّما يخيل اليه حاصلا : يعنى غير حاصل را حاصل مى پندارد .
قوله : دون انظر لانه فى صورة الامر : ضمير در [ لانّه ] به [ انظر ] راجع است و اينكه شارح گفت در صورت امر است و نگفت امر مىباشد جهتش آن است كه مقصود از آن دعاء يا شفاعت است .
قوله : ان يكذب الطالب : كلمه [ يكذب ] به صيغه مجهول بوده و [ الطالب ] نائب فاعل آن است .
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 432
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٤٣٢