شده يعنى اى مردى كه از بين رجال اختصاص به ذكر داده شدهاى .
شارح گويد :
يكى از انواع طلب نداء مىباشد و آن عبارتست از طلب اقبال و روى آوردن بواسطه حرفى كه بجاى كلمه [ ادعو ] قرار گيرد اعم از آنكه حرف مزبور را در تلفظ آورده يا آن را در تقدير بگيرند .
و گاه باشد كه صيغه نداء را در غير معناى خود يعنى طلب اقبال به كار مىبرند همچون :
اغراء نظير آنچه در قول شما است در وقتى كه شخصى بعنوان تظلّم و دادخواهى نزدتان مىآيد : يا مظلوم ، در اين عبارت قصد شما به اين است كه وى را اغراء و وادار بر دادخواهى و اظهار شكوه و شكايت بيشترى مىباشد نه طلب اقبال زيرا اقبال خود حاصل بوده و نيازى بطلب نيست بلكه طلبش از قبيل تحصيل حاصل است .
سپس در ذيل [ انا افعل كذا ايّها الرّجل ] مىگويد :
پس قول ما كه مىگوئيم : ايها الرجل ، اصلش تخصيص دادن منادى به طلب اقبال بر شما بوده سپس از اين معنا مجردش نموده و مدلول آن را از بين اشباه و نظائرش به آنچه به آن منسوب است اختصاص دادهايم چه آنكه منظور از كلمه ( اىّ ) و صفت آن منادى قرار دادن مخاطب نيست بلكه مراد از اى و وصفش معنائى است كه ضمير متكلم بر آن دلالت دارد پس كلمه [ ايّها ] مضموم بوده و [ الرّجل ] مرفوع و مجموع در محل نصب هستند تا حال باشند و لذا مصنف گفت :
مدلول [ ايّها ] از بين رجال اختصاص داده شده است .
و گاه باشد كه صيغه نداء را در استغاثه استعمال كنند مانند : يا للّه
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 427
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٤٢٧