آل : اصلش اهل بوده سپس هاء را بهمزه مبدّل نمودند و اين بر خلاف قياس است چه آنكه تبديل حرف خفيف همچون هاء به همزه كه ثقيلتر از آنست موافق با قاعده نيست .
ماء : در اصل موه بود همچون آل هاء در آن بهمزه قلب شده .
ابى يأبى : بفتح باء در مضارعش و حال آنكه قياس كسر باء مىباشد زيرا ماضى مفتوح العين مضارعش بفتح عين نيست مگر در جائى كه عين الفعل ماضى يا لام الفعلش از حروف حلق باشد همچون :
سئل و نفع .
عور يعور : قياس در آن عار ، يعار است زيرا واو متحرك ما قبل مفتوح على القاعده قلب به الف مىشود .
شارح گويد : اگرچه كلمات مذكور چنانچه گفته شد واجد چنين خصوصيّاتى هستند لكن از آن بمخالفت قياس نمىشود نام برد زيرا منظور از قياس وضع واضع است و حال آنكه واضع خود اين كلمات را به اين نحو وضع نموده پس نمىتوان گفت مخالفت قياس سبب غير فصيح شدن نمىشود بدليل كلمات مزبور .
قوله : نحو اجلل : يعنى نحو مخالفة اجلل للقياس .
متن : قيل و من الكراهة فى السمع نحو كريم الجرشّى ، شريف النسب و فيه نظر .
شرح عربى قيل فصاحة المفرد خلوصه ممّا ذكر و من الكراهة في السّمع بان يكون الّلفظة بحيث يمجّها السّمع و يتبرّء عن سماعها نحو الجرشىّ فى قول ابى الطّيّب :
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 86
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٨٦