به آن منوط باشد همچون موجبه بودن صغرى و كلّيت كبرى در شكل اوّل از اشكال اربعه .
2 - مقدّمة القياس : و آن عبارتست از صغرى و كبراى اشكال
3 - مقدمة الكتاب : عبارتست از پارهاى از كلام كه قبل از مقاصد كتاب ذكر شود به جهت ارتباط مطالب كتاب با آن .
4 - مقدمة العلم : عبارتست از اموريكه شروع در مسائل علم به آنها متوقّف باشد همچون حدّ ، موضوع و غايت .
سپس شارح مىگويد :
فرق بين مقدمة الكتاب و مقدمة العلم بر بسيارى از اهل دانش مخفى مانده است .
مترجم گويد : فرق بين ايندو آنست كه مقدمة الكتاب اعم و مقدمة العلم اخصّ است زيرا در مقدمة العلم تقدّم معتبر و در مقدمة الكتاب معتبر نيست و بعضى بين آن دو را تباين دانستهاند زيرا گفتهاند مقدمة العلم عبارتست از پارهاى از معانى كه بصيرت در شروع بر آنها توقف داشته باشد و مقدمة الكتاب عبارتست از پارهاى از الفاظ كه قبل از مقصود ذكر شود به جهت ارتباط مقصود با آن پس مقدمة العلم از مقوله معانى و مقدمة الكتاب از جنس الفاظ است و بين ايندو تباين مىباشد .
قوله : و لمّا انجرّ كلامه : يعنى كلام مصنّف .
قوله : ناسب ذكرها بطريق التعريف : ضمير در [ ذكرها ] به فنون راجع است .
قوله : فانّه لا مقتضى لايرادها : ضمير در [ انّه ] به معناى
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 59
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٥٩