جار و مجرور متعلق است به [ الحكم ] و مقصود از [ الجملة ] اين است كه افراد موضوع بطور مجمل مورد حكم واقع شوند بدون اينكه كليّت و جزئيّت آنها را بيان نمايند .
قوله : معناه نفى القيام عن جملة الافراد : ضمير در [ معناه ] به [ انسان لم يقم ] راجع مىباشد و همانطوريكه قبلا گفتيم بهتر است شارح بگويد : معناه ثبوت عدم القيام الخ .
متن : و السّالبة المهملة فى قوّة السّالبة الكليّة المقتضية للنّفى عن كل فرد ، لورود موضوعها فى سياق النّفى و امّا فى صورة التّأخير ، فلانّ قولنا لم يقم انسان سالبة مهملة لا سور فيها .
شرح عربى و السّالبة المهملة فى قوة السّالبة الكلّية المقتضية للنّفى عن كلّ فرد نحو : لا شئ من الانسان بقائم و لمّا كان هذا مخالفا لما عندهم من انّ المهملة فى قوّة الجزئيّة بيّنه بقوله :
لورود موضوعها ، اى موضوع المهملة ، فى سياق النفى ، حالكونه نكرة غير مصدرّة بلفظ [ كلّ ] فانّه يفيد نفى الحكم عن كل فرد و اذا كان لم يقم انسان بدون [ كلّ ] معناه نفى القيام عن كلّ فرد فلو كان بعد دخول [ كلّ ] ايضا كذلك كان [ كلّ ] لتأكيد المعنى الاوّل ، فيجب ان يحمل على نفى القيام عن جملة الافراد ليكون [ كلّ ] لتأسيس معنى آخر و ذلك .
لانّ لفظ [ كلّ ] فى هذا المقام لا يفيد الّا احد هذين المعنيين فعند انتفاء احدهما يثبت الآخر ضرورة .
و الحاصل : انّ التقديم بدون [ كلّ ] لسلب العموم و نفى الشّمول
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 540
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٥٤٠