و مقصود از [ اصله ] اصل مختصر يعنى مفتاح يا قسم ثالث از آن مىباشد و ضمير در [ انّه ] به [ اللّه تعالى ] راجعست و كلمه [ حسبى ] به معناى [ محسبى ] و [ كافى ] مىباشد .
و جمله [ نعم الوكيل ] يا عطف است بجمله [ و هو حسبى ] و اسم مخصوص محذوف است و يا معطوف است به [ حسبى ] بنابراين تقدير كلام [ و هو نعم الوكيل ] مىشود و اسم مخصوص ضميرى است كه متقدّم شده يعنى [ هو ] چنانچه صاحب مفتاح و ديگران در مثال زيد نعم الرّجل به آن تصريح كرده و زيد را اسم مخصوص دانسته و گفتهاند مقدّم شده است .
و بهر تقدير انشاء بر اخبار عطف شده است و خداوند متعال بحقائق اشياء عالم و دانا است
شرح فارسى :
توضيح
شارح گويد : جمله [ نعم الوكيل ] يا عطف است بجمله [ هو حسبى ] كه در اين صورت اسم مخصوص به مدح در جمله معطوف حذف شده و تقدير [ نعم الوكيل اللّه ] مىباشد و بنابر اين احتمال اسم مخصوص بمدح يا مبتدائى است كه جمله قبل آن خبرش مىباشد و يا خبرش محذوف است و يا خبر است براى مبتداء محذوف .
و يا جمله مزبور معطوفست به [ حسبى ] و بنابراين احتمال اسم مخصوص ضميرى استكه طبق تصريح صاحب مفتاح بر [ نعم الوكيل ] مقدّم شده است .
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 52
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٥٢