يلزم عطف الانشاء على الاخبار و اللّه اعلم .
ترجمه
مصنف گويد : بقواعدى كه در قسم ثالث هست در اين كتاب مختصر فوائد و اضافاتى را كه در كتب قوم بر آنها مطّلع شدم اضافه نمودم و نيز زوائدى را در اينمختصر آوردم كه نه بطور تصريح و نه به صورت اشاره در كلام هيچيك از علماء نيافتم و اين مختصر را به تلخيص المفتاح ناميدم و از خداوند متعال خواستارم كه بفضل خودش انتفاع از اين مختصر را نصيب طالبين بنمايد چنانچه بهره و انتفاع از اصل آن را نصيب آنها نمود چه آنكه حضرتش ولىّ نفع بوده و او است كفايتكننده و بهترين وكيل .
شارح گويد :
مشاراليه [ ذلك ] در متن قواعد و غير قواعدى استكه ذكر گرديدهاند و كلمه [ عثرت ] يعنى اطلاع پيدا كردم و ضمير در [ عليها ] بفوائد راجع است و كلمه [ لم اظفر ] يعنى لم افز ( فائز نشده و نرسيدم ) و ضمير در [ بها ] بزوائد عود مىكند و مقصود از [ اشاره ] اين است كه كلامشان بر وجهى باشد كه تحصيل اين زوائد به تبعيّت ممكن باشد اگرچه متكلّمين آن را قصد نداشته باشند و اينكه مصنّف نام اينكتاب را [ تلخيص المفتاح ] گذارد براى آنست كه اسم كتاب با معنايش مطابق باشد چه آنكه واقعا اين كتاب ملخّصى است از كتاب مفتاح العلوم و اما اينكه مصنّف در جمله [ انا اسئل اللّه تعالى ] مسنداليه يعنى [ انا ] را مقدّم نمود قصدش آنست كه واو را به معناى حاليّه قرار دهد .
و كلمه [ من فضله ] جار و مجرور و حال است از [ ان ينفع به ] و ضمير در [ به ] به مختصر عود مىكند .
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 51
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٥١