اينست كه اساسا كلام مثبت و خالى از نفى است و يا به جهت اينستكه حرف نفى از مسنداليه مؤخر قرار مىگيرد پس مجموع اقسام نه قسم مىشود بشرح زير :
1 - مسنداليه معرفه با تقديم حرف نفى .
2 - مسنداليه معرفه در كلام مثبت .
3 - مسنداليه معرفه با تأخير حرف نفى .
4 - مسنداليه ضمير با تقديم حرف نفى .
5 - مسنداليه ضمير در كلام مثبت .
6 - مسنداليه ضمير با تأخير حرفى نفى .
7 - مسنداليه نكره با تقديم حرف نفى .
8 - مسنداليه نكره در كلام مثبت .
9 - مسنداليه نكره با تأخير حرف نفى .
در مثالهائى كه حرف نفى بر مسنداليه مقدّم باشد از آن تخصيص استفاده مىشود اعم از اينكه مسنداليه اسم ظاهر معرفه بوده و يا ضمير و يا اساسا نكره باشد و در صورتى كه كلام مثبت و از نفى خالى بوده يا واجد ادات نفى باشد ولى از مسنداليه مؤخّر قرار بگيرد گاهى مفيد تخصيص است و زمانى مفيد تقوى چه مسنداليه اسم ظاهر معرفه بوده و چه ضمير و چه نكره باشد .
و مصنّف اين تفصيل را بطور اجمال و اشاره در متن آورده و گفته :
سكّاكى معتقد است كه تقديم مسنداليه بر مسند به دو شرط مفيد اختصاص است :
1 - بتوان فرض كرد كه در اصل مؤخّر بوده و سپس مقدّم شده
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 498
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٤٩٨