مىشود :
مبالغه در اختصار را ترك كردم به جهت آنكه تناول و درك اين كتاب زودتر حاصل شده و فهميدن آن بر طالبين سهلتر و آسانتر شود .
و تمام ضمائريكه در عبارت مصنف در اينجا آمده بمختصر راجع مىباشند .
سپس مىگويد :
و در اينكه مصنف تأليف خود را توصيف مينمايد كه مختصر و منقّح و سهل المأخذ ( بسادهگى درك مىشود ) مىباشد خود تعريض و اشاره است باينكه در اين تأليف تطويل و حشو و تعقيد نيست چنانچه در قسم ثالث اين معايب موجود مىباشد .
توضيح
شارح گويد : اضافه [ ترتيب ] به ضمير مجرورى در [ من ترتيبه ] يا از قبيل اضافه مصدر بفاعل است كه در اين صورت ضمير بسكّاكى عود مىكند و يا از باب اضافه مصدر بمفعول است در صورتى كه ضمير به قسم ثالث عود نمايد .
و كلمه [ تقريبا ] مفعولله است براى معناى [ لم ابالغ ] كه [ تركت المبالغة ] باشد نه براى نفس [ لم ابالغ ] زيرا مفعولله عبارت است از چيزى كه فعل بخاطر حصول يا تحصيل آن واقع شود بنابراين عاملش بايد از افعال وجودى و مثبت باشد نه منفى و عدمى و عدم مبالغه به لحاظ فعل نبودنش صلاحيّت براى عامل بودن در آن را ندارد
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 49
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٤٩