قصر افراد مىشود .
و مقصود از [ على الاوّل ] فرضى استكه مثال ردّ بر كسى باشد كه گمان مىكند غير منفردا سعى نموده و مراد از [ نحو لا غيرى ] كلماتى از قبيل : لا زيد و لا عمرو و لا من سواى مىباشد چه آنكه اينكلمات دلالت صريح دارند بر نفى اين شبهه كه فعل از غير صادر شده باشد .
و مراد از [ على الثّانى ] فرضى است كه مثال ردّ بر كسى باشد كه گمان مىكند غير در سعى با تو مشترك است و منظور از [ نحو وحدى ] كلماتى از قبيل : منفردا يا متوحّدا يا غير مشارك يا غير اينها است چه آنكه اينكلمات بطور صريح دلالت بر ازاله اين شبهه مىكند غير در فعل با شما مشارك است و تأكيد براى دفع شبههاى استكه در قلب سامع پديد آمده است .
شرح فارسى :
توضيح
در صورتى كه حرف نفى پهلو و جلو مسنداليه واقع نشود اعم از اينكه اساسا حرف نفى در كلام نبوده يا در صورت بودن بعد از مسنداليه قرار گرفته باد اگر مسنداليه بر مسند مقدّم شود يا به منظور تخصيص است و يا براى تقوّى و تقرير حكم مىباشد .
اما تخصيص : در دو مورد است :
1 - در جائى كه مخاطب معتقد است مسند اختصاص به غير مسند اليه دارد چنانچه اگر معتقد باشد در حاجت وى فقط ديگرى سعى نموده بوى مىگويند : انا سعيت فى حاجتك كه در اين صورت قصر قلب است .
2 - در مورديكه اعتقادش اين باشد كه ديگرى با شما در سعى
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 486
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٤٨٦