ما انا قلت هذا يعنى من آن را نگفتهام و گفته غير من مىباشد .
و بخاطر همين استكه [ ما انا قلت و لا غيرى ] صحيح نيست و همچنين [ ما انا رأيت احدا ] باطل است .
شارح گويد :
ضمير در [ قد يقدّم ] بمسنداليه و در [ ليفيد ] بتقديم راجعست و مقصود از [ تخصيصه بالخبر الفعلى ] قصر خبر فعلى بر مسنداليه مىباشد و ضمير در [ ان ولى ] بمسنداليه راجع بوده و منظور از [ ان ولى حرف النّفى ] آنست كه مسنداليه بدون فاصله بعد از حرف نفى قرار گيرد .
سپس در ذيل مثال [ ما انا قلت هذا الخ ] مىگويد :
پس تقديم در اينمثال مفيد نفى فعل از متكلّم و ثبوتش براى غير او است به همان وجهيكه از متكلّم نفى شده اگر بنحو عموم نفى شده اثبات نيز بطور عموم صورت ميگيرد و در صورتى كه بطور خصوص نفى گشته ثبوتش نيز بايد اينچنين باشد ، و لازم نيست كه فعل براى تمام اغيار ثابت باشد زيرا تخصيص در اينجا نسبت به كسانى است كه مخاطب توهّم مىكند كه شما با ايشان مشترك هستيد يا در مقابل شخصى است كه مىپندارد شما در اينقول منفرد بوده و ديگرى با شما مشترك نيست .
سپس در دنبال [ و لهذا ] مىنويسد :
يعنى و چون تقديم مفيد تخصيص و نفى حكم است و آن را براى غير ثابت مىكند مثال [ ما انا قلت و لا غيرى ] صحيح نيست زيرا مفهوم [ ما انا قلت ] ثبوت قائليّت غير متكلّم نسبت به اينقول مىباشد و منطوق [ لا غيرى ] نفى آن از غير بوده و بدين ترتيب با هم متناقض هستند و نيز مثال [ ما انا رأيت احدا ] نيز صحيح نيست زيرا مفادش مقتضى است كه
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 481
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٤٨١