شرح فارسى :
توضيح
آوردن ضمير فصل براى مسنداليه
ضمير فصل ضميرى استكه بين مبتداء ( مسنداليه ) و خبر ( مسند ) واقع مىشود و مقصود اصلى از ذكر آن اينست تا مبتداء و خبر بصفت و موصوف اشتباه نشوند پس در حقيقت اين ضمير فاصل و مايز بين خبر و صفت است و به همين جهت اهل بصره آن را به اين نام موسوم كردهاند و ادباء كوفه از آن به ضمير عماد نام مىبرند و در وجه تسميه آن طبق گفته ابن حاجب در كافيه گفتهاند :
چون ما بعد را حفظ نموده و از احتمال سقوط خبريّت مصون مىدارد همچون تير و ستون در خانه كه سقف را از خطر سقوط محافظت مىكند .
و براى ذكر آن سه فائده گفتهاند :
1 - اعلام باينكه ما بعد آن خبر است نه صفت چنانچه گذشت .
2 - تأكيد فلذا شرط است بعد از معرفه قرار گيرد چه آنكه نكرات را تأكيد نمىكند مگر در موارد استثنائى كه مقام محل ذكر آنها نيست .
3 - تخصيص مسنداليه بمسند كه از آن بقصر مسند بر مسنداليه تعبير مىكنند مانند : زيد هو القائم ، چه آنكه معناى آن قصر قيام بر زيد است پس زيد را اختصاص به قائم دادهايم و از ما سوايش سلب نمودهايم .
قوله : و انّما جعله من احوال المسند اليه : مصنّف آوردن