قوله : او لكونه تأكيدا : مقصود از [ تأكيد ] مجرّد تقرير و تثبيت است نه تأكيد اصطلاحى كه به تأكيد لفظى و معنوى منقسم مىشود چه آنكه [ دابر ] در مثال نه از قسم تأكيد لفظى است و نه معنوى .
قوله : ممّا يدلّ على الدّبور : كلمه [ دبور ] به معناى مضىّ و گذشتن است .
قوله : حيث وصف دابة الخ : علّت است براى اينكه نعت در اينجا مبيّن مقصود از مسنداليه مىباشد .
قوله : بما هو من خواص الجنس : مقصود از [ جنس ] جنس دابّه و طير است و مراد از [ ما هو من خواص ] بودن آنها در زمين مىباشد چه آنكه دابه مطلق جنبنده روى زمين را گويند چنانچه طير مطلق موجودى را گويند كه در هوا پرواز مىنمايد .
قوله : افاد هذا الوصف زيادة التعميم : اما اصل تعميم از وقوع نكره در سياق نفى استفاده مىشود .
متن : و امّا توكيده فللتقرير .
شرح عربى و امّا توكيده اى توكيد المسند اليه فللتقرير اى تقرير المسند اليه اى تحقيق مفهومه و مدلوله اعنى جعله مستقرا محقّقا ثابتا بحيث لا يظنّ به غيره نحو جائنى زيد زيد اذا ظنّ المتكلّم غفلة السّامع عن سماع لفظ المسند اليه او عن حمله على معناه .
و قيل المراد تقرير الحكم نحو انا عرفت او المحكوم عليه نحو انا سعيت فى حاجتك و حدى اولا غيرى و فيه نظر لانّه ليس من تأكيد المسند اليه فى شئ اذ تأكيد المسند اليه لا يكون لتقرير الحكم قط و سيصرّح المصنّف بهذا .
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 438
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٤٣٨