[ اليوم اكملت لكم دينكم و اتممت عليكم نعمتى و رضيت لكم الاسلام دينا ] كه خداوند منّان در اين آيه شريفه بوسيله الف و لام در ( اليوم ) اشاره بروز شريف و تاريخى غدير نموده و تكميل دين را بوسيله امر خلافت و ولايت شاه اولياء گوشزد كافّه خلايق مىنمايد .
تعريف جنس : يا استغراق افراد است و آن الف و لامى است كه دلالت بر شمول حكم بر تمام افراد مدخولش دارد و علامت آن اينستكه اگر بجاى آن كلمه ( كلّ ) را قرار دهند حقيقتا صحيح بوده و معناى عبارت درست باشد مانند : [ و العصر انّ الانسان لفى خسر ] شاهد در الف و لام ( الانسان ) است كه به معناى كلّ انسان مىباشد .
و يا استغراق خصائص و صفات افراد مىباشد و آن الف و لامى است كه دلالت دارد بر اتّصاف مدخولش به تمام صفات افراد به طور مجاز و علامت آن اينستكه كلمه ( كلّ ) بطور مجاز بجاى آن قرار مىگيرد مانند اينكه بگوئيم : زيد الرّجل علما ، به معناى زيد كل الرجل من حيث العلم .
و يا تعريف ماهيّت است و آن الف و لامى است كه دلالت بر اراده حقيقت و ماهيّت مدخول دارد بدون دلالت بر كلّيت و جزئيّت افراد و بجاى آن نه كلّ را حقيقتا مىتوان قرار داد و نه مجازا همچون فرموده حقتعالى : [ و من الماء كلّ شئ حىّ ] شاهد در الف و لام الماء است كه دلالت دارد بر اراده حقيقت آب .
الف و لام زائده نيز بر دو قسم است : لازمه و غير لازمه .
لازمه مانند الف و لام الّذى و الّتى و غير لازمه مانند الزّيد و العمرو .
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 390
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٣٩٠