دقّت مىيابيم كه فاعل واقعى آن [ اللّه ] است و تقدير آن [ يزيدك اللّه حسنا فى وجهه ] مىباشد .
و امّا ترجمه بيت مذكور :
هرچه در نظر كردن به جمالش بيافزائى حسن و دقائق و لطائف زيبائى را در او بيشتر مىيابى .
مقاله شيخ عبد القاهر
شيخ عبد القاهر مىگويد : لازم نيست هرمجاز عقلى داراى حقيقتى باشد چه آنكه در بعضى از امثله مجاز حقيقتى موجود نيست همچون مثال [ سرّتنى رؤيتك ] و قول ابن معذّل [ يزيدك وجهه حسنا الخ ] و نيز مثال [ اقدمنى بلدك حق لى على فلان ] زيرا در مثال اوّل غير از سرور و در مثال دوّم غير از زياده و در مثال سوّم غير از قدوم امر ديگرى نيست كه صلاحيّت براى فاعل واقع شدن را داشته باشد و اسناد فعل بهركدام از اينها نيز مجاز است .
اعتراض فخر رازى
فخر رازى در مقام اعتراض بمقاله مزبور چنين مىگويد :
بديهى است هرفعلى داراى فاعلى است و مستحيلست فعلى بدون فاعل در خارج تحقق يابد حال در عبارت و كلامى اگر مسنداليه همان فاعل حقيقى بود مثال از مجاز بودن خارج و از امثله حقيقت محسوب مىشود و اگر چنين نباشد لازمست براى مسند مذكور فاعل و مسنداليهى تقدير كنيم .