ولى اين استدلال مردود است زيرا معناى آيه آنست كه :
منافقين در شهادتشان و ادّعاء مواطات كاذب هستند ، پس تكذيب راجع بشهادت است باعتبار آنكه متضمّن خبرى دروغى و غير مطابق با واقع مىباشد و آن خبر اينستكه ايشان در ضمن شهادتشان گفتهاند : اين شهادت از صميم قلب و خلوص اعتقاد است در حالى كه امر چنين نبوده است و شاهد بر اين ادعايشان اينستكه كلام را بواسطه [ انّ ] و [ لام ] و اسميّه بودن جمله تأكيد كردهاند .
شرح فارسى :
توضيح
استدلال نظام و جواب از آن
نظام براى اثبات مرام خويش به آيه شريفه مزبور تمسّك نموده و تقرير استدلال اين است :
منافقين خبر دادند كه پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله رسول و فرستاده خدا است چون به اين خبر معتقد نبودند خداوند ايشان را كاذب ناميد اگرچه خبرشان با واقع مطابق بود .
از اين استدلال سه جواب داده شده كه ذيلا درج مىشود :
1 - منافقين در مقام اخبار تنها بمجرّد اخبار اكتفاء ننمودند بلكه گفتند برسالت حضرت شهادت مىدهيم ، يعنى از صميم قلب و خلوص اعتقاد او را پيغمبر مىدانيم و چون اينطور نبود بلكه ايشان در واقع او را پيغمبر نمىدانستند لذا خداوند در مقام تكذيب ايشان فرمود :
ايشان شهادت نمىدهند و در ادّعاى مواطات قلب با واقع كاذب مىباشند و بعبارت ديگر جمله [ نشهد ] كه منافقين گفتند باعتبار اشتمالش