الكلام للنّسبة الّتى فى الخارج بان تكونا ثبوتيّتين او سلبيّتين صدق و عدمها بان يكون احديهما ثبوتية و الاخرى سلبية كذب .
ترجمه
مصنّف گويد :
تنبيه
صدق خبر عبارت است از مطابقتش با واقع و كذب آن عدم مطابقتش با واقع مىباشد .
شارح گويد :
تنبيه بر تفسيرى استكه سابقا راجع بصدق و كذب مصنّف به آن اشاره نمود و گفت [ تطابقه او لا تطابقه ] .
قائلين بانحصار خبر در صدق و كذب در تفسير اين دو با هم اختلاف دارند :
برخى گفتهاند :
صدق خبر مطابقت حكم آن با واقع يعنى خارجى كه براى نسبت كلام خبرى است مىباشد .
و كذب خبر عدم مطابقت با واقع است .
يعنى دو شيئى كه بين آن دو در كلام خبرى نسبتى ايجاد كردهاند حتما بينشان در واقع با قطع نظر از آنچه در ذهن بوده و كلام بر آن دلالت دارد نسبتى بايد باشد ، پس مطابقت نسبت مفهوم از كلام با نسبت در خارج را صدق گويند باينكه هردو ثبوتى يا سلبى باشند و عدم مطابقت آن دو را كذب خوانند باينكه يكى ثبوتى و ديگرى سلبى باشد .
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 200
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٠٠