بكلام و ضمير مفعولى به [ بشر ] و ضمير مجرورى در [ معارضته ] نيز به كلام عائد است .
قوله : عطف على قوله [ هو ] : بنابراين عطف از قبيل عطف بر مفرد مىشود .
قوله : مع ما يقرب منه كلاهما من حدّ الاعجاز : ضمير در [ منه ] به اعلى راجع است .
قوله : هذا هو الموافق لما فى المفتاح : مشاراليه [ هذا ] تقدير كلام در عبارت مصنف مىباشد .
قوله : هى ادنى منه و انزل : ضمير [ هى ] به مرتبه و ضمير در [ منه ] به اسفل راجعست و كلمه [ انزل ] به صيغه تفضيل يعنى پائينتر .
قوله : تصدر عن محالها : ضمير در [ تصدر ] و [ محالها ] به اصوات راجعست .
متن : و بينهما مراتب كثيرة :
شرح عربى و بينهما ، اى بين الطّرفين ، مراتب كثيرة ، متفاوتة ، بعضها اعلى من بعض بحسب تفاوت المقامات و رعاية الاعتبارات و البعد من اسباب الاخلال بالفصاحة .
ترجمه
مصنّف گويد :
و بين اعلى و اسفل مراتب بسيارى است .
شارح گويد :
و بين دو طرف ( اعلى و اسفل ) مراتب عديدهاى قرار دارد زيرا مقامات و مقتضيّات متفاوت است و عبارات نيز از حيث قرب به اسباب
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 154
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٥٤