ترجمه :
دليل مرحوم مصنّف بر قول مختار
مرحوم مصنّف مىفرماين :
دليل ما بر اينكه مفرد معرّف به ادات افاده عموم نمىكند اينست كه :
لفظ را وقتى القاء و اطلاق مىكنند از آن معناى عموم به فهم تبادر نمىكند .
و نيز اگر مفيد عموم مىبود مىبايد استثناء از آن مطّرد و شايع باشد درحالىكه قطعا اين امر در آن منتفى است .
تفصيل
مرحوم مصنّف براى اثبات رأى خويش به دو دليل متمسّك شده و مىفرماين :
دليل اوّل
وقتى مفرد معرّف به ادات را اطلاق مىكنند عموم از آن تبادر نمىكند پس از اين استفاده مىشود كه براى عموم وضع نشده و حقيقت در آن نيست چه آنكه عدم تبادر خود از علائم مجاز مىباشد .
دليل دوّم
مفرد معرّف به ادات اگر افاده عموم مىكرد بايد مىتوانستيم آن را مستثنا منه قرار داده و بطور شيوع و زياد از آن استثناء كنيم چه آنكه استثناء از عموم امرى است رائج و دارج درحالىكه چنين نمىباشد و همين مقدار كافى است در سلب معناى عموم از آن .
قوله : عدم تبادر العموم منه : ضمير در « منه » به مفرد معرّف به ادات