قوله : يقتضى كونه حقيقة فى الاغلب : ضمير در « كونه » به لفظ راجع بوده و مقصود از « اغلب » معناى خصوص مىباشد .
قوله : مجازا فى الاقلّ : منظور از « اقلّ » معناى عموم مىباشد .
قوله : تقليلا للمجاز : علّت است براى يقتضى .
متن :
و الجواب امّا عن الوجه الاوّل ، فبانّه اثبات اللّغة بالتّرجيح و هو غير جايز ، على انّه معارض بانّ العموم احوط ، اذ من المحتمل ان يكون هو مقصود المتكلّم ، فلو حمل اللّفظ على الخصوص لضاع غيره ممّا يدخل فى العموم و هذا لا يخلو من نظر .
ترجمه :
جواب مرحوم مصنّف از دليل اوّل مذكور
مرحوم مصنّف مىفرماين :
جواب از دليل اوّل ايشان اينست كه :
استدلال مذكور اثبات لغت بترجيح بوده و آن امر جايزى نمىباشد .
از اين گذشته آنچه ذكر شد معارض است با اين بيان كه عموم احوط است زيرا محتمل است مقصود متكلّم از لفظ معناى عامّ باشد ازاينرو اگر لفظ را بر خصوص حمل كنيم غير آن يعنى افراد ديگر كه در تحت عموم هستند از بين مىروند .
ولى اين تقرير خالى از مناقشه و تأمّل نيست .
تفصيل
مستدلّ در دليل اوّلش فرمود :