و آنچه مطابق با تحقيق مىباشد كلامى است كه از برخى افاضل نقل شده و آن اينست كه :
تعليق حكم بر غايت از نظر دلالت نسبت به تعليق آن بر شرط اقوى است و ازاينرو هركسى كه به ثبوت مفهوم در شرط قائل شده آن را در تعليق حكم بر غايت نيز تثبيت و تصديق نموده است حتّى برخى از كسانى كه مفهوم در شرط را قائل نيستند ، ثبوت مفهوم در غايت را قبول دارند .
تفصيل
حاصل فرموده مرحوم مصنّف در جواب استدلال سيّد عليهالرّحمه اينست كه :
تساوى تعليق حكم بر صفت با تعليق آن بر غايت را قبول نداريم و سند بر اين ادّعا آنست كه :
لزوم مفهوم براى غايت ظاهر و روشن است بخلاف ثبوت آن در وصف .
توضيح
در مثال گذشته يعنى صوموا الى اللّيل اگر گفتيم معناى منطوق اينست كه پايان وجوب روزه فرارسيدن شب است قطعا اين معنا از عدم وجوب صوم نسبت به بعد از دخول شب منفكّ و جدا نيست بخلاف دلالت منطوق و مفهوم در وصف كه قابل انفكاك از يكديگر مىباشند مثلا در مثال اكرم العالم معناى منطوق وجوب اكرام عالم مىباشد ، پرواضح است كه بين آن و انتفاء وجوب اكرام نسبت بجاهل مىتوان جدائى قائل شد و گفت اكرام جاهل نيز لازم است و از اين التزام و گفتار هيچ محظورى پيش نمىآيد .
و بهر تقدير جاى ترديد و شبهه نيست كه ثبوت مفهوم در غايت را