قوله : من غير محلّه : يعنى محلّ وصف .
قوله : فائدة سواه : يعنى سواى مفهوم .
متن : و جوابه انّ المدّعى عدم وجدان صورة لا تحتمل فائدة من تلك الفوائد و ذلك كاف فى الاستغناء عن اقتضاء النّفى الّذى صرتم اليه ، صونا لكلام البلغاء عن التّخصيص لا لفائدة ، اذ مع احتمال فائدة منها يحصل الصّون و يتأدّى ما لا بدّ فى الحكمة منه ، فيحتاج اثبات ما سواه الى دليل .
و امّا تمثيلهم فى الحجّة بالابيض و الاسود فلا نسلّم انّ المقتضى لاستهجانه هو عدم انتفاء الحكم فيه عند عدم الوصف و انّما هو فى كونه بيانا للواضحات .
ترجمه :
جواب مرحوم مصنّف از اعتراض مذكور
مرحوم مصنّف مىفرماين :
جواب اين اعتراض آنست كه مدّعاى ما اينست كه يك صورت را نمىتوان پيدا كرد كه از فوائد مذكور خالى باشد و همين معنا كافى است كه خود را از اقتضاء نفى حكم در صورت انتفاء وصف كه قائلين به مفهوم به منظور حفظ كلام بلغاء از تخصيص كلام به ذكر وصف بدون فائده ادّعاء كردهاند مستغنى ببينيم ، زيرا با احتمال وجود فائدهاى از فوائد ذكر شده حفظ كلام از لغويّت حاصل شده و آنچه كه در حكيم بودن متكلّم لازم است بدينوسيله مراعات مىشود ، در نتيجه بايد گفت :
اثبات غير اين فائده نياز به دليل دارد .
و امّا مثالى را كه اين قائلين در استدلالشان به مثل « ابيض » و « اسود » ذكر نمودند بايد بگوئيم قبول نداريم كه مقتضى براى استهجان آن منتفى نبودن حكم در صورت نبودن وصف باشد بلكه وجه استهجان اينست كه اين قبيل از امثله مبيّن امور واضحه و بديهى بوده كه نبايد ذكر بشوند قهرا