القبول .
ثمّ نعلم انّ ضمّ امرأتين الى الشّاهد الاوّل يقوم مقام الثّانى ، ثمّ نعلم بدليل آخر انّ ضمّ اليمين الى الواحد يقوم مقامه ايضا و نيابة بعض الشّروط عن بعض اكثر من ان تحصى .
ترجمه :
استدلال سيّد مرتضى ( ره ) بر نفى مفهوم شرط
مرحوم سيّد مرتضى براى مدّعاى خود اينطور استدلال فرموده :
تأثيرى كه شرط در كلام دارد اينست كه دلالت بر تعلّق حكم به آن دارد و هرگز امتناعى ندارد بجاى آن شرط ديگرى قرار گيرد كه به منزله آن بوده و از شرط بودن خارج نباشد .
مگر نمىبينى كه فرموده حقتعالى
« وَ اسْتَشْهِدُوا شَهِيدَيْنِ مِنْ رِجالِكُمْ »
بياوريد دو شاهد از مردان خود ، از پذيرفتن شهادت يك نفر منع نموده مگر آنكه شهادت نفر ديگر به آن ضميمه گردد ، پس انضمام دوّمى باوّل شرط در قبول شهادت اوّلى است .
حال ما دانستهايم كه ضميمه دو زن به شاهد اوّل قائم مقام دوّمى مىشود چنانچه به واسطه دليل ديگر بدست آوردهايم ضميمه قسم به شهادت يك عادل نيز قائم مقام شاهد دوّمى است .
و حاصل آنكه نيابت شروط بجاى يكديگر بيش از آنست كه بتوان احصاء و شمارش نمود .
تفصيل
حاصل فرموده مرحوم سيّد مرتضى اينست كه :
شرط مفهوم ندارد ازاينرو انتفاء آن را نمىتوان شاهد براى انتفاء حكم