قوله : اذا وجب الحجّ على النّائى : كلمه « نائى » يعنى كسى كه منزلش از بيت اللّه الحرام يا حرم دور است و از نظر شرع بين آن دو به قدر شانزده فرسخ فاصله باشد چه آنكه شخصى كه حرمى بوده و خانهاش در حرم و نزديك به آن باشد احتياجى به قطع مسافت نداشته تا اين بحث دربارهاش طرح شود .
قوله : فقطع المسافة او بعضها : ضمير فاعلى در « قطع » به صيغه ماضى به « نائى » راجع بوده و ضمير در « بعضها » به مسافت عود مىكند .
قوله : ان لا يحصل الامتثال حينئذ : كلمه « حينئذ » يعنى حين كونه منهيّا عنه .
قوله : فيجب عليه اعادة السّعى : ضمير در « عليه » به « نائى » راجع است و مراد از « سعى » سلوك طريق مىباشد .
قوله : بوجه سائغ : يعنى از طريق مجاز و مشروع .
قوله : كما سيأتى بيانه : يعنى بيان عدم صلاحيّت .
قوله : و هم لا يقولون : ضمير « هم » بقائلين باستلزام راجع است .
قوله : فعلم انّ الوجوب فيها : ضمير در « فيها » به مقدّمه راجع است .
قوله : انّما هو للتّوصّل بها الى الواجب : ضمير « هو » به وجوب و در « بها » به مقدّمه عائد است .
قوله : و لا ريب انّه بعد الاتيان الخ : ضمير در « انّه » به معناى « شأن » است .
قوله : فيسقط الوجوب : يعنى وجوب مقدّمه .
قوله : لانتفاء غايته : يعنى غايت وجوب كه عبارت باشد از توصّل به ذو المقدّمه .
متن : اذا عرفت ذلك فنقول :
الواجب الموسّع كالصّلاة مثلا يتوقّف حصوله بحيث يتحقّق به الامتثال على ارادته و كراهة ضدّه .
تفصيل الفصول في شرح معالم الأصول (فارسى) — صفحة 437
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٤٣٧