اجتناب از حرام عنوانى است كه از ادلّه متعلقه به عناوين واقعيّه انتزاع مىشود و خود وجود مستقلى ندارد بنابراين همان ادلّه واقعيه را بايد لحاظ و اعتبار كرد نه آن را .
شرح مقصود
خلاصه مقاله متوهّم اينستكه :
قبول نداريم در موارد مشكلهاى كه ذكر شد نتوان محتملات و مشتبهات را تحت خطاب واحدى درآورد چه آنكه بطور كلّى در جميع فروض و موارد ممكنست خطاب را « اجتنب عن الحرام » قرار داد و بدين ترتيب تفصيل مرحوم صاحب حدائق قابل اعتناء نبوده و همان اشكالى كه سابقا به آن اشاره نموديم بقوّت خود باقيست .
حاصل دفع اين توهّم آنست كه :
خطاب « اجتنب عن الحرام » واقعيّتى نداشته و صرفا انتزاعى است يعنى آنچه خطاب واقعى و حقيقى در واقع مىباشد همان خطاباتى است كه به عناوين واقعيه تعلّق گرفته از قبيل :
اجتنب عن الخمر ، اجتنب عن الخنزير ، اجتنب عن مال الغير و غير ذلك ، لذا از ملاحظه جميع اين خطابات ، خطاب « اجتنب عن الحرام » را مىتوان انتزاع كرد با اينكه در لسان شارع ابدا چنين دليلى وارد نشده است و وقتى حال خطاب مزبور چنين بود و بتاتا وجودى نداشت چگونه بگوييم تمام محتملات و مشتبهات در تحت چنين خطابى داخل هستند .
قوله : فالاعتبار بها : ضمير در « بها » به « الادلّة المتعلقة بالعناوين الواقعيّة راجع مىباشد .
قوله : لا به كما لا يخفى : ضمير در « به » به خطاب « اجتنب عن الحرام » برمىگردد .
تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 130
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٣٠