بعد از اينكه قطع پيدا نموديم از ائمّه عليهم السّلام اخبارى كه با آيات قرآن موافق نيست صادر شده است چنانچه دو روايت احتجاج و عيون كه قبلا گذشت بر اين معنا دلالت داشته و اخبار ديگرى نيز آن را تأييد مىكنند بايد آنها را بر همان محملى كه احاديث دالّه بر طرح اخبار مخالف با كتاب و سنّت حمل شد محمول بدانيم و نيز احاديثى را كه لسان آنها بطلان خبر غير موافق با قرآن است بر اخبار وارد در اصول دين بايد حمل كرد .
و محتمل است بگوئيم اينگونه اخبار كه ما آنها را موافق با كتاب و سنّت نمىبينيم ممكنست در واقع داراى باطنى بوده كه برطبق آن با قرآن و سنّت موافق باشند ولى علم آن صرفا نزد معصومين عليهم السّلام بوده و ما از آن بىاطّلاع هستيم و شاهد بر اين گفتار آنست كه بسيار مشاهده مىكنيم كه حضرات ائمّه طاهرين سلام اللّه عليهم اجمعين در موارد عديده بآياتى جهت كلام خويش استشهاد و استدلال فرمودهاند كه دلالت آنها از نظر ما معلوم و مفهوم نمىباشد .
و مىشود احاديثى را كه دلالت دارند بر عدم جواز تصديق خبرى كه از قرآن شاهدى برآن قائم نشده است بر خبر غير ثقة يا صورت تعارض دو خبر حمل نمائيم چنانچه بسيارى از اخبار علاجيّه ظاهر در همين صورت مىباشند .
شرح مقصود قوله : هذا كلّه فى الطّائفة الدّالّة الخ : مقصود طائفه اوّلى مىباشد .
قوله : امّا الطّائفة الآمرة بطرح ما لا يوافق الخ : منظور طائفه دوّم مىباشد .
قوله : لما يوجد فى الكتاب : كلمه « لما يوجد » جار و مجرور بوده و متعلّق است به « الغير الموافقة » .
قوله : روايتا الاحتجاج و العيون : روايت احتجاج همان روايت بصائر الدّرجات و روايت عيون روايتى است كه ابى وليد از سعد بن محمّد بن عبد اللّه المسمعى نقل نموده .
قوله : انّها محمولة على ما تقدّم : ضمير در « انّها » به طائفه آمرة بطرح ما لا يوافق الكتاب راجع است .
قوله : و انّ ما دلّ منها على بطلان الخ : كلمه « انّ » بفتح همزه و تشديد نون بوده و
تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 592
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٥٩٢