ترجمه :
دليل چهارم بر حجّيت خبر واحد دليل عقلى است
مرحوم مصنّف مىفرماين :
دليل عقلى بر حجّيت خبر واحد بر چند وجه مىباشد ، برخى از اين وجوه اختصاص به اثبات حجّيت خصوص خبر واحد داشته و بعضى ديگر ظنّ را بطور مطلق يا اجمالا حجّت قرار مىدهد البتّه در نتيجه خبر غير علمى نيز در آن داخل مىشود .
امّا دليل عقلى اوّل كه صرفا خبر واحد را حجّت مىكند : بايد بگوئيم اين دليل را به چند وجه مىتوان تقرير نمود :
[ وجوه تقرير دليل عقلى بر حجيَّت خبر واحد ]
وجه اوّل از وجوه تقرير دليل عقلى بر حجّيت خبر واحد
وجه اوّل همان وجهى است كه قبلا برآن اعتماد نمودم و آن اينست كه بگوئيم :
كسى كه در احوال روات و نقله احاديث در كتب رجال و تراجم تتبّع نمايد جاى شكّ برايش باقى نمىماند كه اكثر بلكه قسمت اعظم اخبار ما مگر شذوذ و قليلى از آنها قطعا از ائمّه معصومين صادر شده است .
و اين قطع بعد از تأمّل كردن در كيفيّت ورود اخبار بما و اهتمامى كه ارباب كتب اربعه يعنى مشايخ ثلاثه و بزرگان قبل از ايشان در تنقيح اخبارى كه در كتب خود به وديعه گذاردهاند و در ثبت و ضبط آنها به صرف نقل كردن خبر از كتابى اكتفاء ننمودهاند حاصل مىگردد چه آنكه اينهمه احتياط و دقّت از بزرگان و فحولى چون افراد ياد شده موجب يقين بصدور اخبار مذكور مىباشد .
و وجه احتياط و دقّت ايشان در كيفيّت ثبت و ضبط اخبار در كتب و اينكه بمجرّد بودن آنها در كتب اكتفاء نمىكردهاند اينست كه ترس آنها از اين امر بوده كه مبادا خبرى را در كتاب ضبط كنند و در واقع از ناحيه دساسين و كاذبين و جعّالين