گرفته و مجموع را بهم منضمّ كنيم علم يقينى بصدق ادّعاى شيخ و علّامه رحمة اللّه عليهما پيدا مىكنيم و به خوبى درمىيابيم كه اجماع اصحاب و علماء شيعه بر عمل بخبر واحد بوده و آن را حجّت مىدانستهاند .
متن : و حكى السّيّد المحدّث الجزائرى عمّن يثق به انّه قد زار السّيّد صاحب المدارك المشهد الغروى فزاره العلماء و زارهم الّا المولى عبد اللّه التسترى فقيل للسّيّد فى ذلك ؟
فاعتذر بانّه لا يرى العمل باخبار الآحاد فهو مبدع و نقل فى ذلك رواية مضمونها انّ من زار مبدعا فقد خرّب الدّين و هذه حكاية عجيبة لا بدّ من توجيهها كما لا يخفى على من اطّلع على طريقة المولى المشار اليه و مسلكه فى الفقه فراجع .
ترجمه :
حكايت عجيب مرحوم سيّد جزائرى از شخصى كه مورد وثوق و اطمينانش بوده حكايتى به اين شرح نقل فرموده :
مرحوم سيّد صاحب مدارك به زيارت نجف اشرف رفت ، علماء مقدمش را محترم شمرده و به زيارتش شتافتند و او نيز به بازديد آنها همّت گماشت مگر نسبت به مولى عبد اللّه تسترى كه به زيارت او نرفت .
و وقتى از سيّد علّتش را پرسيدند ، فرمود وى عمل باخبار واحد را جايز ندانسته و بدين ترتيب مبدع است و در اين زمينه حديثى نقل نمود كه مضمونش چنين مىباشد :
كسى كه مبدعى را زيارت كند همانا دين را تخريب كرده است .
مرحوم مصنّف مىفرماين :
اين حكايت داستان عجيب و شگفتآورى است كه حتما لازم است توجيه گردد چنانچه كسانى كه بر مرام مرحوم تسترى مطّلعند و بمسلك او در فقه آشنا هستند مىدانند .
مؤلّف گويد :
وجه تعجّب آنست كه مرحوم تسترى خبر واحد را حجّت مىدانسته پس چگونه اين داستان حكايت شده است و توجيهى كه مىتوان برآن كرد شايد به اين
تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 860
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٨٦٠