بالخبر الغير العلمى مسلّما عندهم مثل قولهم « فلان يعتمد على ما ينفرد به » و « فلان مسكون فى روايته » و « فلان صحيح الحديث » و الطّعن فى بعض بانّه يعتمد الضّعفاء و المراسيل الى غير ذلك و ضمّمت الى ذلك ما يظهر من بعض أسئلة الرّوايات السّابقة من انّ العمل بالخبر الغير العلمى كان مفروغا عنه عند الرّواة تعلم علما يقينا صدق ما ادّعاه الشّيخ من اجماع الطّائفة .
ترجمه :
مقاله مرحوم مصنّف
مرحوم مصنّف پس از نقل اقوال و آراء مىفرماين :
آنچه تا به اينجا نقل شد كلماتى بود از اصحاب كه ما به آنها دست يافتيم و تمام ظاهر بود در ادّعاى اتّفاق بر عمل به خبر واحد غير علمى بطور اجمال كه جملگى مؤيد ادّعاى شيخ و علّامه مىباشند و پس از ضميمه نمودن به اين اقوال عقيده معظم علماء بلكه تمام آنها را از زمان صدوق عليه الرّحمة تا زمان ما كه كلّا به حجّيت خبر واحد قائل بوده و مىباشند حتّى مرحوم صدوق در تصحيح و ردّ خبر از استادش ابن وليد تبعيّت نموده و رأيش اينست كه آنچه را وى تصحيح نموده صحيح و هر خبرى را كه او ردّ كند مردود مىباشد چنانچه خود در مبحث نماز غدير و در خبرى كه در كتاب عيون اخبار الرّضا عليه السّلام از كتاب رحمة روايت نموده به آن تصريح فرموده است و بهر تقدير پس از ضميمه مزبور اگر ظهور عبارات علماء اهل رجال در تراجم بسيارى از روات كه حاكى از عمل بخبر غير علمى است و دلالت مىكند كه اين امر مسلّم و قطعى پيش ايشان بوده نظير اينكه گفتهاند به اخبارى كه فلانى در نقلش متفرّد است اعتماد نمىشود يا مثلا گفتهاند فلان شخص روايتش مسكون و مورد اطمينان است و يا آن شخص حديثش صحيح است يا در مقام طعن بر بعضى گفتهاند :
وى بر اخبار ضعيف و مرسله اعتماد دارد و غير اين از عبارات ديگرى كه از تمام آنها به خوبى ظاهر مىشود كه عمل بخبر واحد و حجّيت آن از نظر ايشان امر مفروغعنهى بوده است به آنها ضميمه نموده و علاوه برآن بعضى از سؤالات گذشته را كه نقل شد مثل سؤالى كه در كلام سيّد مرتضى آمده و در طىّ آن گفته شده كه عمل بخبر غير علمى امر مسلّم و مفروغعنهى نزد بزرگان شيعه بوده است در نظر