جواب مرحوم مصنّف از استبعاد صاحب معالم ( ره )
مرحوم مصنّف در جواب صاحب معالم مىفرماين :
اين بيان و تقرير مورد اشكال و مناقشه است زيرا هيچ اشكالى ندارد كه مقصود اصحاب از انكار مزبور صرفا اخبار مخالفين باشد و اينكه بحسب ظاهر مطلق خبر واحد را انكار نموده و آن را عقيده خود قرار داده و شديدا انكار نمودهاند به اين خاطر است كه ايشان در مقامى اين مذهب را اختيار كرده كه نمىتوانستند بفسق روات اهل خلاف تصريح نمايند لذا به صرف اشتراط عدالت در راوى اجتناب از اخبار اهل سنّت حاصل نمىشد چه آنكه مخالفين روات خود را عادل مىدانند ازاينرو علماء شيعه در طرح اخبار اهل خلاف نمىتوانستند عذر اين ترك را عدم عدالت روات معرّفى نمايند به ناچار در مقابل ايشان علّت طرح را عدم حجّيت خبر واحد گفته و اظهار مىكردند :
كه ما بخبرى كه قطع به صدقش داشته باشيم فقط عمل مىكنيم اعم از آنكه قطع مزبور به واسطه تواتر حاصل شده يا مستند بقرائن مقرون با خبر باشد و از نظر ما دليلى بر جواز عمل بخبر ظنّى وجود ندارد اگرچه راوى آن مطعون نباشد .
و شاهد بر اين بيان و اينكه اخبار مورد انكار خصوص اخبار مخالفين است و شيخ نيز مقصودش همين مىباشد عبارت قبلى شيخ است كه در آن به اين مطلب اشاره نموده و انكار شيوخ نسبت باخبار واحد را بخصوص موردى اختصاص داده كه با اعداء و خصوم خود مناظره و محاجّه مىنمودهاند .
قوله : و التّجنّن به : كلمه « جنّه » به معناى سپر و آلتى است كه به واسطهاش نفس را از آسيب حفظ مىكنند و چون اظهار مذهب مزبور سبب سلامت آنها از آسيب و گزند اعداء و مخالفين مىشد ازاينرو به اين كلمه مرحوم مصنّف تعبير فرمودهاند .
متن : و الحاصل :
انّ الاجماع الّذى ادّعاه السّيّد قدّس سرّه قولىّ و ما ادّعاه الشّيخ اجماع عملى و الجمع بينهما يمكن بحمل عملهم على ما احتفّ بالقرينة عندهم و يحمل قولهم على