بنى فضّال چيست و حال آنكه خانههاى ما از كتب ايشان مملوّ مىباشد ؟
حضرت فرمودند :
رواياتشان را اخذ نموده و فتاوى و استنباطاتشان را ترك نمائيد .
مرحوم مصنّف مىفرماين :
اين روايت از حيث مورد دلالت دارد بر اينكه اخذ به كتب بنى فضّال جايز است و پس از ملاحظه عدم فضل بين ايشان و ديگر ثقات از رواة عمل بخبر هر ثقهاى جايز مىباشد فلذا شيخ جليل القدر يعنى حسين بن روح كه در حقّ وى كسى احتمال نمىدهد كلامى بدون شنيدن از امام معصوم عليه السّلام گفته باشد فرمود :
درباره كتب شلمغانى آنچه را كه امام عسكرى عليه السّلام راجع به بنى فضّال فرمود مىگويم درحالىكه اين كلام ظاهرش قياس بوده و از نظر ما باطل است ولى با توجّه به آنچه نقل شد به خوبى معلوم مىشود كه عمل بخبر هر ثقهاى جايز بوده و مطابق با قاعده است چه شخص ثقه شلمغانى بوده يا بنى فضّال باشد و يا ديگرى .
شرح مقصود قوله عليه السّلام : انّهم ائتمنوا : يعنى انّهم اعتمدوا .
قوله : الشيخ ابو القاسم الحسين بن روح : وى يكى از نوّاب چهارگانه حضرت حجّت عليه السّلام در عصر غيبت صغرى بوده است اين چهار تن به ترتيب عبارتند از :
1 - عمرى ( بفتح عين ) .
2 - فرزندش يعنى محمّد بن عثمان بن سعيد العمري .
3 - ابو القاسم حسين بن روح .
4 - ابو الحسن علىّ بن محمّد السّمرى .
قوله : عن كتب الشلمغانى : محمّد بن علىّ معروف به شلمغانى وى ابتداء داراى طريقه و مسلكى مستقيم بود ولى به واسطه حسد بردن بر حسين بن روح مذهب حقّ را رها كرده و بمسلك باطل گرايش پيدا نمود ازاينرو دربارهاش توقيعات متعدّد صادر شد لذا سلطان عصر وى را دستگير و سپس به دارش آويخت .
از وى مقالات منكر و كلمات باطله بسيار صادر شده است .
تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 775
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٧٧٥