قوله : افاد له العلم بالواقع : ضمير در « افاد » به اخبار جماعة و در « له » به مخبر راجع است .
قوله : كان اللّازم من قبول خبره : يعنى خبر مخبر عادل .
متن : الاوّل
الحكم بثبوت الخبر المدّعى تواتره اعنى موت زيد نظير حجّيّة الاجماع المنقول بالنسبة الى المسألة المدّعى عليها الاجماع .
و هذا هو الّذى ذكرنا انّ الشّرط فى قبول خبر الواحد هو كون ما اخبر به مستلزما عادة لوقوع متعلّقه .
الثّانى
الحكم بثبوت تواتر الخبر المذكور ليرتب على ذلك الخبر آثار المتواتر و احكامه الشرعيّة كما اذا نذر ان يحفظ او يكتب كل خبر متواتر .
ترجمه :
معناى قبول نقل تواتر
گفته شد براى قبول نقل خبر متواتر دو معنا مىباشد :
معناى اوّل
آنكه حكم شود به ثبوت خبرى كه ادّعاى تواترش شده مثل مرگ زيد نظير حجّت بودن اجماع منقول نسبت به مسألهاى كه برآن اجماع ادّعاء شده كه معناى حجّيّت اجماع آنست كه مسئله مورد اجماع ثابت و محقّق است البتّه در اين معنا همان شرطى كه در قبول خبر واحد نموديم نيز جارى است يعنى مخبر به عادتا بايد مستلزم وقوع متعلّقش باشد .
معناى دوّم
آنست كه حكم شود به اينكه متواتر بودن خبر مزبور ثابت است تا بدينوسيله برآن آثار متواتر و احكام شرعيّه تواتر ثابت شود از قبيل آنكه اگر نذر نموده هر خبر متواترى را بنويسد يا حفظ كند اين خبر را نيز بايد بمطابق نذرش نوشته يا حفظ نمايد .