راجع است .
قوله : فيكون بحيث : ضمير « يكون » به حدس راجع است .
قوله : تلك الاخبار : مقصود اخبارى است كه نقله اجماعات به وسيله آنها از وقوع اجماع حكايت مىكنند .
قوله : كما حصل له : ضمير در « له » به مدّعى اجماع راجع است .
قوله : اتّفق له العلم : ضمير در « له » به مدّعى اجماع عود مىكند .
قوله : بعدم اجتماعهم على الخطاء : ضمير جمع در « اجتماعهم » به جماعت راجع است .
متن : الثّانى
ان يحصل ذلك من مقدّمات نظريّة و اجتهادات كثيرة الخطاء بل علمنا بخطاء بعضها فى موارد كثيرة من نقلة الاجماع علمنا ذلك منهم بتصريحاتهم فى موارد و استظهرنا ذلك منهم فى موارد اخر و سيجيء جملة منها .
ترجمه : دوّم
وجه دوّم از طريق حصول حدس براى مدّعى اجماع
آنست كه آن از مقدّمات و مبادى نظرى و اجتهادى كه در آن خطاء بسيار واقع است حاصل شود بلكه به خطاء برخى از آنها در موارد بسيارى كه از ناقلين اجماع ناشى شده آگاه و مطّلع هستيم كه تصريحات خودشان در موارد معيّن و مشخّصى موجب حصول اين علم براى ما شده و در موارد ديگر اگرچه تصريح باشتباه نكردهاند ولى از ظاهر عبارات و كلماتشان مىتوان آن را استظهار نمود و عنقريب برخى از آنها خواهد آمد .
شرح مقصود
قوله : ان يحصل ذلك : مشار اليه « ذلك » حدس حاصل براى مدّعى اجماع است .
قوله : بل علمنا بخطاء بعضها : ضمير در « بعضها » به اجتهادات راجع است .
قوله : علمنا ذلك منهم : مشار اليه « ذلك » خطاء بوده و ضمير در « منهم » به نقله اجماع عود مىكند .