قوله : قطعه هذا : ضمير در « قطعه » به قاطع راجع بوده و مشار اليه « هذا » قطع مىباشد .
قوله : هل هو حجّة عليه : ضمير « هو » به قطع و ضمير مجرورى در « عليه » به قاطع عود مىكند .
قوله : و إن كان مخالفا للواقع : ضمير مستتر در « كان » به قطع عود مىكند .
قوله : فى علم اللّه : كلمه « فى علم » جارّ و مجرور بوده و متعلّق به « للواقع » است .
قوله : فيعاقب على مخالفته : ضمير نائب فاعلى در « يعاقب » به قاطع و در « مخالفته » به قطع عود مىكند .
قوله : او انّه حجّة عليه : ضمير در « انّه » به قطع و در « عليه » به قاطع راجع است .
قوله : اذا صادف الواقع : ضمير مستتر در « صادف » به قطع راجع است و مقصود از « صادف » موافقت مىباشد .
قوله : بمعنى انّه لو شرب الخ : ضمير در « انّه » و « شرب » به قاطع راجع است .
قوله : عوقب عليه : ضمير مستتر نائب فاعلى در « عوقب » به شارب خمر و در « عليه » به شرب عود مىكند .
قوله : فى مقابل من شربها : ضمير مفعولى در « شربها » به خمر راجعست .
و مقصود از اين عبارت آنست كه جاهل بموضوع اگر مرتكب خلافى شود عقابى بر وى مترتّب نمىباشد ازاينرو كسى كه به خمر بودن مايعى جاهل است اگر آن را نوشيد عقاب ندارد .
قوله : لا انّه يعاقب : كلمهء « لا » جمله بعد را به لو شرب الخمر الواقعى الخ عطف مىنمايد و ضمير در « انّه » به قاطع و شارب راجع مىباشد چنانچه ضمير مستتر در « يعاقب » نيز چنين مىباشد .
قوله : ما قطع بكونه خمرا : ضمير مجرورى در « بكونه » به ما قطع راجع است .
قوله : و ان لم يكن خمرا : ضمير مستتر در « لم يكن » به ما قطع عائد است .
تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 60
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٦٠