مخفى نماند آنچه بيان شد و گفتيم مقتضاى تعارض بين امارات است به ملاحظه قاعده اوّليّه در متعارضين بود و الّا با قطعنظر از اين قاعده بسا مدّعى شدهاند كه اجماع است بر عدم سقوط متعارضين در صورتى كه از جنس اخبار باشند چنانچه بسيارى از احاديث بر اين معنا اتّفاق دارند .
ناگفته نماند در موردى كه حجّت و دليلى بر تعيين احد المتعارضين يا تخيير بين آن دو قائم نشده قاعده آن است كه بايد بر هركدام كه راجح است اكتفاء شود چون قطع و يقين داريم راجح حجّت است چه از باب تخيير و چه از جهت تخيير بخلاف دليل مرجوح كه قطع و يقين به حجّيّتش نداشته مضافا به اينكه اصل مقتضى عدم حجّيّت آن مىباشد بلكه بسا ادّعاى اجماع شده كه اساسا خصوص دليل راجح حجّت است .
تحرير و شرح
قوله : بملاحظة القاعدة فى تعارضها : يعنى تعارض الامارات .
قوله : و الّا فربّما الخ : كلمه « و الّا » يعنى و ان لم تلاحظ القاعدة .
قوله : كلا المتعارضين فى الاخبار : يعنى در صورتى كه متعارضين دو خبر باشند .
قوله : كما اتّفقت عليه الخ : ضمير در « عليه » به عدم سقوط راجع است .
قوله : على التّعيين او التّخيير بينهما : ضمير در « بينهما » به متعارضين عود مىكند .
قوله : على الرّاجح منهما : يعنى من المتعارضين .
قوله : للقطع بحجّيّته : يعنى حجّيّت الرّاجح .
قوله : بخلاف الآخر : يعنى بخلاف دليل مرجوح .
تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — صفحة 1153
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١١٥٣