مىكند يعنى بناء عقلاء همين است كما اينكه مقدار يقينى از دلالت دليل بر اعتبار سند نيز چنين بوده به شرطى كه دليل اعتبار را بناء عقلاء دانسته يا ظهور دليل در حجّيّت غير معلوم الكذب قرار دهيم مشروط به اينكه دليل مزبور آيات و اخبار باشند چه آنكه بديهى است آيات و اخبار ظاهر در همين معنا هستند البتّه در صورتى كه بظهور آنها در خصوص دليلى كه از آن ظنّ يا اطمينان حاصل مىشود قائل نگرديم .
تحرير و شرح
قوله : لبقائه على الحجّيّة : ضمير در « لبقائه » به احدهما راجع است .
قوله : و صلاحيّته على ما هو عليه من عدم التّعيّن لذلك : ضمير در « صلاحيّته » به احدهما راجع بوده و كلمه « من عدم التّعيّن » بيان است براى « على ما هو عليه » و « لذلك » جارّ و مجرور متعلّق است به « صلاحيّت » و مشاراليه « ذلك » نفى الثّالث مىباشد يعنى و احد المتعارضين با اينكه متعيّن مشخّص نيست براى نفى ثالث صلاحيّت دارد .
قوله : لا بهما : معطوف است به « احدهما » يعنى نفى حكم ثالث به واسطه همان احدهما است كه در واقع حجّت است نه به واسطه هر دو .
قوله : هذا بناء على حجّيّة الامارات الخ : مشاراليه « هذا » حكمى است كه ذكر شد و گفتيم حكم متعارضين آنست كه هر دو بحسب ظاهر از حجّيّت ساقط مىباشند .
قوله : مانعا عن حجّيّته : يعنى عن حجّيّته احدهما .
قوله : على حجّيّتها من باب السّببيّة : يعنى قيام اماره سبب و موضوع باشد براى جعل حكم .
مؤلّف گويد :
اين مبنا را احدى از علماء اماميّه تصديق نداشته بلكه بمسلك مصوّبه
تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — صفحة 1141
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١١٤١