تحرير و شرح
قوله : فيما ذكر لها من الاستدلال : ضمير در « لها » به اقوال راجع است .
قوله : و انّه حكم مستقلّ بالجعل : ضمير در « انّه » به وضع راجع است .
قوله : كالتّكليف : يعنى كما انّ التّكليف مستقلّ بالجعل .
قوله : او منتزع عنه : ضمير در « عنه » به تكليف عود مىكند .
قوله : و تابع له : ضمير در « له » به تكليف برمىگردد .
قوله : او فيه تفصيل : ضمير در « فيه » به حال وضع راجع است .
قوله : و اختلافهما فى الجملة موردا : مرحوم محقّق حكيم در حقائق فرمودهاند :
مثلا مىگويند : زوال ظهر سبب است براى وجوب نماز .
در اين مثال مورد سببيّت كه حكم وضعى است زوال بوده و مورد وجوب كه حكم تكليفى مىباشد نماز است و چنانچه ملاحظه مىشود موردين باهم متفاوتند .
و گاهى اين دو از حيث مورد باهم اتّفاق و اتّحاد دارند مثل اينكه مىگويند :
افطار در ماه رمضان حرام و سبب وجوب كفّاره مىشود .
در اين مثال مورد حرمت كه حكم تكليفى بوده و مورد سببيّت هر دو كفّاره مىباشد .
قوله : لبداهة ما بين مفهوم السّببيّة : كلمه « لبداهة » علّت است براى « لا خلاف » .
قوله : ببعض معانيه : مثلا اگر حكم به معناى خطاب حقتعالى كه تعلّق به افعال مكلّفين دارد باشد شامل وضع نمىشود .
قوله : صحّة تقسيمه : يعنى تقسيم حكم .
تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — صفحة 892
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٨٩٢