آنست كه :
به تمام اخبارى كه مثبت تكليف هستند بايد عمل نمود چه آنكه اين دسته از اخبار داخل در طرفى هستند كه احكام لازم العمل در بين آنها مىباشند و امّا اخبارى كه لسان آنها نفى تكليف است جايز العمل مىباشند به اين معنا كه به آنها عمل كرده و تكليف را نفى مىكنيم .
البتّه بايد توجّه داشت كه جواز عمل به اخبار نافى زمانى است كه در قبال آنها اصل مسلّمى كه مثبت تكليف است از قبيل قاعده اشتغال يا استصحاب تكليف بنا بر اينكه بجريان آن در اينگونه موارد قائل باشيم در بين نباشند چه آنكه با وجود قاعده اشتغال يا استصحاب مزبور مجالى براى عمل بخبر نافى نبوده و حكم عمل به اشتغال يا استصحاب مىباشد .
ناگفته نماند در صورتى كه استصحاب را در اطراف علم اجمالى جارى ندانيم تنها امرى كه مانع از عمل به خبر نافى مىگردد و قاعده اشتغال مىباشد .
قوله : انّه يعلم اجمالا بصدور كثير : ضمير در « انّه » به معناى « شأن » مىباشد .
قوله : و لازم ذلك : مشار اليه « ذلك » انحلال علم اجمالى مىباشد .
قوله : الاخبار المثبتة : يعنى مثبت احكام .
قوله : النّافى منها : ضمير در « منها » به اخبار راجع است .
قوله : اصل مثبت له : ضمير در « له » به تكليف راجع است .
قوله : بناء على جريانه فى اطراف ما علم اجمالا : ضمير در « جريانه » به استصحاب راجع است .
قوله : فى بعضها : يعنى فى بعض الاطراف .
قوله : على انتقاضها فيه : ضمير در « انتقاضها » به حالت سابقه راجع بوده و ضمير در « فيه » به بعض الاطراف برمىگردد .
تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — صفحة 319
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٣١٩