ترجمه :
فصل در بيان اجماع بر حجّيّت خبر واحد
در تقرير اجماع وجوه متعدّدى گفته شده كه ذيلا ذكر مىشوند :
وجه اوّل [ اجماع حاصل از تتبع در فتاوى اصحاب ]
اينطور ادّعاء شده :
از تتبّع و بررسى فتاواى علماء اينطور بدست مىآيد كه از زمان ما تا عصر شيخ طوسى تمام آراء متّفق و متّحدند بر حجّيّت خبر واحد بهطورى كه از اجماع و اتّفاق ايشان كشف مىكنيم كه معصوم عليه السّلام به آن راضى مىباشند و اين معنا قطعى و حتمى است .
يا مىتوان گفت كه از تتبّع اجماعات و اتّفاقات منقوله بر حجّيّت خبر واحد چنين علمى برايمان حاصل مىشود .
ولى مخفى نماند كه اين ادّعاء جزاف و غير صحيح است زيرا فتاواى علماء و نظريّات ايشان در اعتبار امورى كه بعنوان شرط در حجّيّت خبر واحد ملحوظ مىباشند مختلف است و با چنين اختلافى امكان ندارد كه از تتبّع و بررسى آنها قطع و يقين به رضايت معصوم عليه السّلام پيدا كنيم .
و همچنين است حال تتبّع اجماعات منقوله يعنى از اين اجماعات نيز نمىتوان قطع به رضاى معصوم پيدا كرد .
مگر آنكه ادّعاء شود تمام اقوال و اجماعات بر حجّيّت خبر واحد اجمالا تواطؤ و توافق دارند اگرچه از حيث اعتبار خصوصيّات مشروطه با يكديگر اختلاف ناچيز دارند ولى اثبات اين ادعاء بسى مشكل و خرط القتاد از آن بمراتب سهلتر است .