نعم ، لو كان هناك اثر للخبر المتواتر فى الجملة و لو عند المخبر لوجب ترتيبه عليه و لو لم يدلّ على ما بحدّ التّواتر من المقدار .
ترجمه :
تنبيه سوّم [ : نقل تواتر به خبر واحد ]
از آنچه در نقل اجماع ذكر نموديم حال نقل تواتر نيز واضح و آشكار گشت يعنى معلوم شد كه از حيث مسبّب زمانى داراى اعتبار است كه اخبار به آن بطور اجمال بايد به مقدارى باشد كه براى منقول اليه به آنچه خبر داده شده قطعآور باشد .
و از حيث سبب لازمست به مقدارى باشد كه اخبار به آن در اثبات تواتر كافى باشد همانطورىكه اگر بطور تفصيل خبر مىداد تواتر با آن ثابت مىگشت ، بنابراين بسا نقل اخبار به حدّى است ما دون تواتر لاجرم مىبايد با آن معامله تواتر را نمود يعنى لازمست مقدارى ديگر از اخبار را كه بانضمام اخبار ما دون بحدّ تواتر مىرسند به آنها منضمّ ساخت تا خبر متواتر تحقّق يابد .
بلى ، اگر براى خبر متواتر اثرى بوده كه برآن اجمالا مترتّب گردد اگرچه تنها خبر از نظر مخبر متواتر باشد البتّه بر مخبر لازم است آن اثر را ترتيب دهد و لو دليلى بر اينكه خبر بحدّ تواتر است وجود نداشته و براى منقول اليه اين معنا محرز نگشته باشد .
تحرير و شرح
قوله : انّه ينقدح ممّا ذكرنا : ضمير در « انّه » به معناى « شأن » مىباشد .
قوله : و انّه من حيث المسبّب : ضمير در « انّه » به نقل تواتر راجع است و مقصود از « مسبّب » در اينجا ثبوت مخبريه مىباشد .
قوله : من كون الاخبار به اخبارا على الاجمال : ضمير در « به » به تواتر راجع است ، مقصود اينست كه ناقل تواتر از ثبوت تواتر به نحوى خبر دهد كه براى