ترجمه :
سؤال
آنچه گفتيد صحيح و درست است ولى مىتوان گفت كه از راه دليل « انّى » مىتوان كشف كرد كه احتياط از قبل واجب بوده بنابراين صحيح است كه بر مخالفت و ترك احتياط عقوبت مترتّب گردد .
جواب
مجرّد وجوب واقعى احتياط تا مادامىكه معلوم نباشد مصحّح عقوبت نبوده و آن را از عقوبت بلابيان خارج نمىكند پس چارهاى نيست از اينكه خروج از عقاب بلابيان را اختصاص دهيم به مواردى كه مشتبه در آنها متنجّز مىباشد مانند شبهه قبل از فحص يا شبهه مقرون بعلم اجمالى .
تحرير و شرح
حاصل اشكال مستشكل اينست كه :
آنچه در تقرير عدم ايجاب احتياط ذكر شد صحيح و درست است ولى زمانى كه از دليل انّى ايجابش را كشف نكنيم چه آنكه حسن عقاب و به تعبير ديگر وقوع در هلاكت معلول تنجّز تكليف مىباشد حال وقتى در اخبار صحيحه از ثبوت هلاكت در ارتكاب شبهه خبر داده شد از آن كشف مىكنيم كه در واقع تكليف ثابت بوده لاجرم احتياط در آن لازم و بر مخالفتش عقوبت مترتّب است و چون اين كشف و انتقال از راه معلول صورت گرفته و از طريق آن بعلّت رسيدهايم لاجرم دليل انّى نام دارد .
حاصل جوابى كه مرحوم مصنّف از اين اشكال مىدهند اينست كه :
اگرچه ممكنست در واقع احتياط واجب باشد ولى تا مادامىكه به وجوبش علم نداشته باشيم عقوبت بر ترك آن صحيح نبوده بلكه آن را بايد از مصاديق عقوبت بلابرهان و بدون بيان شمرد و تنها در جائى عقوبت بلابيان
تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — صفحة 550
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٥٥٠