وجوبه كما لا يخفى .
ترجمه :
3 - استدلال بحديث توسعه
از جمله احاديثى كه دلالت بر برائت مىنمايد فرموده امام عليه السّلام است :
النّاس فى سعة ما لا يعلمون .
( مردم تا مادامىكه چيزى را نمىدانند در توسعه مىباشند ) .
تقريب استدلال
كلمه « ما » در « ما لم يعلم » يا موصوله بوده و مضاف اليه « سعه » مىباشد كه در اين صورت حديث دلالت مىكند بر اينكه مردم در سعه آن چيزى هستند كه نمىدانند به اين معنا كه اگر مرتكب آن شدند و در واقع حرام بود چون به حرمتش علم نداشتند معاقب و مؤاخذ نيستند .
و يا مصدريّه زمانيّه بوده كه به معناى « مدّة الدّوام » مىباشد بنابراين معناى حديث اين مىشود كه :
مردم تا مادامىكه در جهل و عدم علم نسبت به چيزى هستند در سعه بوده و بخاطر مخالفت وجوب يا حرمت واقعى عقابى بر آنها نيست .
با توجّه به هريك از دو معنا مىگوئيم اگر احتياط واجب مىبود و آنطورى كه اخبارىها مىگويند در شبهات تحريميّه مكلّف به وجوب اجتناب و لزوم احتياط مىبوديم ابدا صحيح نبود حكم به در توسعه بودن ما گردد ، بنابراين حديث مزبور با آنچه بر وجوب احتياط دلالت دارد معارض است .
تحرير و شرح
قوله : و من الواضح انّه لو كان الاحتياط واجبا : ضمير در « انّه » به معناى